როგორ შევქმნათ მოსამზადებელი ხიდი კურსი: საბუნებისმეტყველო საგნების პრაქტიკული გეგმა

მოსწავლე იწყებს მოძრაობის შესწავლას, მაგრამ გრაფიკზე ღერძებს ერთმანეთში ურევს ან სიდიდეებს მხოლოდ მათი რიცხვითი მნიშვნელობით ადარებს. მასწავლებლის გადაწყვეტილება მხოლოდ დამატებითი დავალების შერჩევა არ არის: საჭიროა თუ არა ძირითადი კურსის წინ ცალკე მოსამზადებელი ეტაპი? პასუხისთვის ჯერ უნდა განვსაზღვროთ, კონკრეტულად რომელი წინარე უნარი სჭირდება უახლოეს სასწავლო მიზანს.

ამ გზამკვლევში ხიდი კურსს ვუწოდებთ შეზღუდული მიზნის მქონე მოსამზადებელ სასწავლო მონაკვეთს: მას აქვს შესვლის საფუძველი, აუცილებელი მოდულები და დასრულების მტკიცებულება. ქვემოთ მოცემული გეგმა, დავალებები და მატრიცა ავტორისეული სამუშაო ნიმუშებია — არა ოფიციალური პროგრამა, ვალიდირებული შეფასების ინსტრუმენტი ან TPDC-ის მეთოდიკა. ისინი უნდა მოარგოთ თქვენს მოსწავლეებსა და ძირითად კურსს.

როდის გვჭირდება ხიდი კურსი და როდის — დამატებითი დახმარება?

დაგეგმვისთვის შემოგთავაზებთ ასეთ განსხვავებას: ძირითადი კურსის ფარგლებში დახმარება აირჩიეთ მაშინ, როცა მოსწავლეს ერთი მითითებით ან მოკლე განმარტებით შეუძლია მიმდინარე საქმიანობაში ჩართვა. ცალკე ხიდი განიხილეთ მაშინ, როცა აუცილებელ უნარს დამოუკიდებლად ვერ იყენებს რამდენიმე განსხვავებულ დავალებაში და ეს უნარი ძირითადი კურსის პირველივე ამოცანებს სჭირდება.

ეს არ არის უნივერსალური ზღვარი ან მოსწავლის შესაძლებლობების საბოლოო შეფასება. გადაწყვეტილების სამუშაო საფუძვლად გამოიყენეთ სამი კითხვა:

• აუცილებლობა: ამ უნარის გარეშე შეძლებს მოსწავლე უახლოესი მიზნის მიღწევაზე მუშაობას?
• მდგრადობა: სირთულე მეორდება სხვა რიცხვებითა და გასაგები ინსტრუქციითაც?
• მოცულობა: სჭირდება საკითხს თანმიმდევრული სწავლება, თუ საკმარისია ერთი მოკლე განმარტება?

მაგალითად, გრაფიკის პირობითი აღნიშვნის უცოდინრობისთვის დაგეგმეთ მოკლე განმარტება და ხელახალი ცდა. თუ მოსწავლე განმარტების შემდეგაც ვერ კითხულობს სკალას და ვერ აკავშირებს წერტილს ორ სიდიდესთან, განიხილეთ ცალკე მოდული. ვისაც საწყისი შემოწმებით უკვე შეუძლია აუცილებელი მოქმედებები, ნუ დაავალდებულებთ მთელი მოსამზადებელი გზის გავლას.

დაიწყეთ ძირითადი მიზნიდან და არა გამოტოვებული თემების სიიდან

EEF-ის საბუნებისმეტყველო სწავლების გზამკვლევის ერთ-ერთი რეკომენდაციაა მოსწავლეთა წინარე წარმოდგენებზე დაყრდნობა. ეს პრინციპი აქ ვიყენებთ დაგეგმვის საწყისად და არა ცალკე ხიდი კურსის ეფექტიანობის მტკიცებულებად. პირველ რიგში ჩამოწერეთ, რა უნდა გააკეთოს მოსწავლემ ძირითადი კურსის კონკრეტულ მონაკვეთში.

ავტორისეულ მაგალითში ძირითადი მიზანია: მოსწავლემ წრფივი, თანაბარი მოძრაობისას გავლილი მანძილისა და დროის გრაფიკებით შეადაროს ორი სხეულის მოძრაობა და ახსნას შედარება. აქ „გავლილი მანძილი“ საწყისი მომენტიდან დაგროვილ მანძილს ნიშნავს; მას სხეულის კოორდინატში არ ვურევთ.

ამ მიზნისთვის წინაპირობებად შეარჩიეთ ღერძებისა და ერთეულების ამოცნობა, სკალის კითხვა, წერტილის ორი მნიშვნელობის დაკავშირება და მარტივი თანაფარდობით მსჯელობა. სიჩქარის ფორმალური განსაზღვრება დატოვეთ ძირითად კურსში, თუ სწორედ მისი სწავლაა ამ მონაკვეთის მიზანი. ხიდში ნუ გადაიტანთ მთელი ფიზიკის ან მათემატიკის განმეორებას.

ყოველი შესაძლო წინაპირობა გადაამოწმეთ კითხვით: „რომელ ძირითად დავალებაში დამჭირდება ეს?“ თუ კონკრეტულ გამოყენებას ვერ ასახელებთ, გადაიტანეთ საკითხი მოგვიანებით შესასწავლ მასალაში ან არჩევით დახმარებაში.

საწყისი შემოწმება: ცოდნის ხარვეზი თუ ფორმატის გაუგებრობა?

შემოწმება ააგეთ შერჩეულ წინაპირობებზე. ამ ნიმუშისთვის მოამზადეთ რამდენიმე მოკლე დავალება: გრაფიკზე ერთეულების დასახელება, ერთი წერტილის წაკითხვა, ცხრილიდან მნიშვნელობების დაკავშირება და თანაფარდობის ახსნა. მიზანი კურსის მარშრუტის შერჩევაა და არა საერთო ქულის მიღება.

EEF ცალკე გამოყოფს სამეცნიერო ლექსიკისა და კითხვის მხარდაჭერას. ამიტომ ამ სამუშაო გეგმაში საგნობრივი შესრულება და ინსტრუქციის გაგება ცალ-ცალკე შეამოწმეთ:

1. ჯერ სთხოვეთ მოსწავლეს, თავისი სიტყვებით თქვას, რას ითხოვს დავალება.
2. თუ ინსტრუქცია გაუგებარია, გაამარტივეთ ფორმულირება ისე, რომ ამოხსნის გზა არ უკარნახოთ.
3. მიეცით მსგავსი დავალება სხვა რიცხვებით და ჩაინიშნეთ, რა დახმარება დასჭირდა.
4. გრაფიკული პასუხი შეადარეთ იმავე მონაცემების ცხრილში წაკითხვას.

თუ მოსწავლე ცხრილს სწორად კითხულობს, მაგრამ გრაფიკს ვერ იყენებს, პირველ რიგში გრაფიკის მოდული შესთავაზეთ. თუ ორივე წარმოდგენაში სიდიდეების კავშირი გაუგებარია, თანაფარდობაც გადაამოწმეთ. ეს სამუშაო ჰიპოთეზებია: მარშრუტი შეცვალეთ, თუ შემდგომი შესრულება სხვა საჭიროებას გამოავლენს.

შესავსები მატრიცა: წინაპირობიდან მოდულამდე

ქვემოთ მოცემული მატრიცა გადაიტანეთ თქვენს სამუშაო დოკუმენტში. თითო მწკრივში ჩაწერეთ ერთი წინაპირობა, რომლის სწავლებასაც ცალკე მტკიცებულებით დაასრულებთ. დასრულების სვეტი თავიდანვე შეავსეთ: ასე მოდულის მიზანი მხოლოდ მასალის „გავლა“ აღარ იქნება.

ავტორისეული შევსებული ნიმუში

მატრიცის სამი მწკრივი ავტომატურად სამ სავალდებულო მოდულს არ ნიშნავს. თუ მოსწავლე ერთ წინაპირობას უკვე ფლობს, შესაბამისი ნაწილი გამოტოვეთ. ახლომდებარე უნარები ერთ მოდულში გააერთიანეთ, ოღონდ დასრულების მტკიცებულებები ცალ-ცალკე შეინარჩუნეთ.

მოკლე კურსის ნიმუში: გრაფიკი და პროპორციული მსჯელობა

შეარჩიეთ ორი აუცილებელი მოდული და ერთი შემაჯამებელი შემოწმება. ხანგრძლივობა განსაზღვრეთ რეალური შესრულების მიხედვით; ქვემოთ მოცემული თანმიმდევრობა დაგეგმვის ნიმუშია და არა სავალდებულო განრიგი.

მოდული 1: გრაფიკზე მონაცემის წაკითხვა

მოამზადეთ ცხრილი: დრო — 0, 1, 2, 3 წამი; გავლილი მანძილი — 0, 2, 4, 6 მეტრი. მის მიხედვით დახაზეთ გრაფიკი, ჰორიზონტალურ ღერძზე დროით და ვერტიკალურზე მანძილით. პირველ მაგალითში ხმამაღლა აჩვენეთ, როგორ ამოიცნობთ ღერძს, ერთეულს, სკალას და შესაბამის წერტილს.

შემდეგ სთხოვეთ მოსწავლეს, წაიკითხოს სხვა წერტილი და თქვას: „ორი წამისთვის გავლილი მანძილი ოთხი მეტრია“. მომდევნო სავარჯიშოში შეცვალეთ სკალა, მაგრამ შეინარჩუნეთ მონაცემები. ჰკითხეთ, შეიცვალა თუ არა მოძრაობის მონაცემები და რომელი მნიშვნელობებით ამოწმებს პასუხს.

მოდულის ფარგლებში მიეცით ცხრილისა და გრაფიკის დაკავშირების პრაქტიკაც. დასრულებისთვის გამოიყენეთ ახალი მონაცემები და წინასწარ მომზადებული გრაფიკი. გამოსახულება იყოს მკაფიო; თუ ტექნიკური გამოსახვა გაუგებარია, შეცვალეთ მასალა და ხელახლა შეამოწმეთ იგივე უნარი.

მოდული 2: თანაფარდობა და პროპორციული მსჯელობა

პირველი სხეულისთვის გამოიყენეთ წყვილები: 1 წამი — 2 მეტრი, 2 წამი — 4 მეტრი, 3 წამი — 6 მეტრი. მეორისთვის: 1 წამი — 3 მეტრი, 2 წამი — 6 მეტრი, 3 წამი — 9 მეტრი. ეს ხელოვნურად შექმნილი სასწავლო მონაცემებია და არა რეალური ექსპერიმენტის შედეგები.

ჯერ შეადარეთ ერთსა და იმავე დროში გავლილი მანძილები. შემდეგ ჰკითხეთ: „როგორ უკავშირდება პირველი სხეულის მონაცემებში დროის გაორმაგება მანძილს?“ მოსწავლემ პასუხი დაასაბუთოს კონკრეტული წყვილებით და ახსნას, რას ნიშნავს ამ მაგალითში ორ მეტრთან ერთი წამის დაკავშირება.

გამოიყენეთ საწინააღმდეგო მაგალითიც: დრო — 0, 1, 2, 3 წამი; მანძილი — 0, 2, 6, 12 მეტრი. ჰკითხეთ, რჩება თუ არა მანძილისა და დროის შეფარდება ერთნაირი დადებითი დროის მნიშვნელობებისთვის. ამ დავალების მიზანია განსხვავების შემჩნევა; აჩქარების ფორმულები ხიდში არ შეიტანოთ.

პრაქტიკის შემდეგ უკუკავშირი დაუკავშირეთ მოქმედებას: „შეადარე თანაბარი დროის მნიშვნელობები“ ან „შეამოწმე სკალის ნაბიჯი“. EEF-ის გზამკვლევი რეკომენდაციას უწევს სტრუქტურირებულ უკუკავშირს მოსწავლეთა აზროვნების გასავითარებლად; აქ მოცემული ფორმულირებები ამ პრინციპის ავტორისეული გამოყენებაა.

რა მტკიცებულებით დავასრულოთ ხიდი კურსი?

დასრულების კრიტერიუმები მოდულების დაწყებამდე გაუზიარეთ მოსწავლეს. ამ ნიმუშში ძირითად კურსზე გადასვლისთვის შემოთავაზებულია სამი სახის მტკიცებულება:

• დამოუკიდებელი შესრულება: ახალ მონაცემებში კითხულობს გრაფიკის წერტილსა და ერთეულებს და ადარებს თანაბარ დროში გავლილ მანძილებს.
• ახსნა: პასუხს უკავშირებს მონაცემებს, სკალას ან თანაფარდობას და არა მხოლოდ დამახსოვრებულ წესს.
• ხელახალი შემოწმება: მომდევნო შეხვედრაზე სხვა რიცხვებით ასრულებს იმავე წინაპირობაზე აგებულ დავალებას.

ხელახალი შემოწმების ჩართვა შეესაბამება EEF-ის რეკომენდაციას ცოდნის შენარჩუნებისა და გახსენების მხარდაჭერის შესახებ, თუმცა ზემოთ ჩამოთვლილი გადასვლის კრიტერიუმები ოფიციალური სტანდარტი არ არის. მათ შესაბამისობას კონკრეტული კურსის მიზანთან მასწავლებელი ადგენს.

ერთიანი პროცენტული ზღვრის ნაცვლად ამ სამუშაო გეგმაში ჩაინიშნეთ თითო აუცილებელი უნარის მდგომარეობა და გამოყენებული დახმარება. თუ მხოლოდ სკალის კითხვა რჩება გასამყარებელი, ხელახლა მთელი კურსი ნუ დანიშნავთ: შესთავაზეთ მიზნობრივი პრაქტიკა და ახალი შემოწმება. ძირითად კურსზე გადასვლის შემდეგაც შეინარჩუნეთ მოკლე დაკვირვება პირველ შესაბამის დავალებაზე.

SubSchool-ში აწყობა და ადამიანური შემოწმება

მზა მატრიცა გამოიყენეთ კურსის მოკლე აღწერილობად: მიუთითეთ აუდიტორია, ძირითადი მიზანი, წინაპირობები, მოდულების საზღვრები და დასრულების მტკიცებულება. SubSchool-ის ოფიციალური აღწერის მიხედვით, ხელოვნური ინტელექტით კურსის შემქმნელი საწყისი აღწერილობიდან ან მასალიდან ამზადებს რედაქტირებად მოდულებს, გაკვეთილებს, მიზნებსა და პრაქტიკას. ეს მონახაზია და არა ავტომატურად დამტკიცებული სასწავლო პროგრამა.

მიაწოდეთ მხოლოდ გამოყენებისთვის ნებადართული მასალა, მოსწავლეთა არასაჭირო პერსონალური ინფორმაციის გარეშე. მონახაზის შემოწმებისას გადაამოწმეთ რიცხვითი პასუხები, ერთეულები, გრაფიკის სკალა, ქართული ინსტრუქციები და თითო დავალების კავშირი მიზანთან. ამოიღეთ თემები, რომლებიც მოსამზადებელ კურსს ზედმეტად აფართოებს.

დაიწყეთ ერთი მიზნის მატრიცით და შექმენით მისი რედაქტირებადი მონახაზი SubSchool-ში. განმეორებითი მომზადების ნაწილი მიანდეთ ხელსაწყოს, ხოლო მასალის ავტორობა, დავალებების სისწორის შემოწმება და მოსწავლის ძირითად კურსზე გადასვლის საბოლოო გადაწყვეტილება შეინარჩუნეთ თქვენ.