Jinsi ya kukagua kozi zilizoundwa na walimu kabla ya kuchapishwa

Kozi inaweza kuwa na video nzuri, jalada zuri na maelezo sahihi ya somo, lakini bado isiwe tayari kwa wanafunzi. Huenda malengo hayajaelezwa, tathmini haipimi kile kilichofundishwa, faili hazifunguki kwa urahisi, au nyenzo zina ruhusa zisizoeleweka. Hiyo ndiyo sababu kujua jinsi ya kukagua kozi zilizoundwa na walimu kabla ya kuchapishwa ni kazi ya usimamizi wa kielimu, si hatua ya mwisho ya kusahihisha tahajia.

Muktadha wa ujifunzaji wa kidijitali unafanya hatua hii kuwa muhimu zaidi. Katika taarifa ya Tanzania Institute of Education kuhusu TEHAMA katika ujifunzaji na ufundishaji, matumizi ya teknolojia yanawekwa katika muktadha wa kuboresha ufundishaji na ujifunzaji. Kwa shule ya mtandaoni, maana yake ni kuweka utaratibu unaothibitisha kwamba kozi nzima inafaa kutumiwa kabla haijafikiwa na kundi la wanafunzi.

Ukaguzi wa kozi si kusahihisha somo moja

Ukisahihisha somo moja, unaweza kuangalia usahihi wa maelezo, mpangilio wa slaidi au ubora wa swali. Ukikagua kozi kabla ya kuchapisha, unaangalia mfumo mzima wa uzoefu wa mwanafunzi: anaingia wapi, anajua anachotarajiwa kujifunza, anafuata mpangilio gani, anafanya kazi zipi, anapata mrejesho gani, na anawezaje kumaliza kozi bila vikwazo visivyo vya lazima.

Kwa hiyo, ukaguzi wa uchapishaji unapaswa kujibu maswali mawili kwa pamoja:

• Ubora wa kielimu: Je, kozi inasaidia mwanafunzi kufanya maendeleo kuelekea matokeo yaliyokusudiwa?
• Utayari wa kiutendaji: Je, kozi inaweza kufunguliwa, kutumiwa, kusimamiwa na kusasishwa kwa usalama na uwazi?

Hili linahitaji mtu zaidi ya mmoja. Mwalimu anabaki mwandishi na mtaalamu wa somo. Mkaguzi wa taaluma anaangalia ulinganifu wa kozi. Msimamizi wa jukwaa anaweza kuthibitisha muonekano, viungo na mipangilio. Mtu mwenye jukumu la ruhusa au sera anaangalia nyenzo zenye hakimiliki, data na ridhaa. Uamuzi wa mwisho wa kuchapisha uwe na mwenye jukumu aliyeainishwa.

Weka vigezo vya “tayari kuchapishwa” kabla ya kozi kuwasilishwa

Shule nyingi hucheleweshwa kwa sababu viwango vya kuidhinisha vinajulikana baada ya mkaguzi kuanza kusoma kozi. Badala yake, andika vigezo vya lazima vinavyotumika kwa kozi zote. Vigezo visiwe orodha ndefu isiyotekelezeka; viwe ushahidi unaoweza kuonekana ndani ya kozi.

• Hadhira, kiwango cha mwanafunzi na masharti ya kuanza kozi vimeelezwa.
• Matokeo ya kujifunza yanaeleza kile mwanafunzi ataweza kufanya, si mada tu atakazosoma.
• Kila moduli ina kusudi, maelekezo na kazi au shughuli inayofuata.
• Tathmini kuu zinaendana na matokeo ya kujifunza.
• Kozi inaonyesha kinachohitajika ili mwanafunzi ahesabiwe amekamilisha.
• Faili, video, viungo na maudhui yaliyopachikwa yamejaribiwa katika mwonekano wa mwanafunzi.

Vigezo hivi vinazuia mkaguzi kutegemea hisia kama “kozi inaonekana nzuri.” Badala yake, timu inaweza kusema hasa ni ushahidi gani umekosekana na ni nani atakayerekebisha.

Ukaguzi wa muundo: safari ya mwanafunzi ina mantiki?

Anza kwa kutazama kozi kama mwanafunzi mpya. Soma ukurasa wa utangulizi, fungua moduli kwa mpangilio, na jaribu kukamilisha shughuli muhimu. Angalia kama kozi inaweka matarajio ya muda, vifaa vinavyohitajika na namna ya kupata msaada.

Mlolongo wa masomo unapaswa kujenga uelewa hatua kwa hatua. Somo gumu lisitangulie maarifa ya msingi yanayolihitajika. Pia, epuka kurudia maelezo yale yale bila sababu wazi. Ikiwa kuna kazi ya kujitegemea, eleza muda wa makadirio, namna ya kuwasilisha, na kigezo cha kazi iliyokamilika.

Angalia mzigo wa mwanafunzi kwa uhalisia. Kozi yenye video nyingi, usomaji mrefu na kazi kadhaa katika moduli moja inaweza kuwa nzito hata kama kila kipande kina ubora wake. Huhitaji hesabu tata ili kugundua tatizo: linganisha muda unaodaiwa na shughuli, kiwango cha wanafunzi, na ratiba iliyotangazwa. Ikiwa makadirio hayana uhakika, yaweke kama makadirio na uyapitie baada ya kundi la kwanza.

Ukaguzi wa tathmini: je, ushahidi unalingana na lengo?

Tathmini ndiyo sehemu inayogeuza maudhui kuwa ushahidi wa ujifunzaji. Kwa kila matokeo ya kujifunza, mkaguzi aulize: “Mwanafunzi ataonyesha vipi kuwa anaweza kufanya hili?” Jibu linaweza kuwa jaribio, kazi ya vitendo, mjadala ulioratibiwa, mradi au uwasilishaji. Si lazima kila lengo lipimwe kwa mtihani wa kuchagua jibu.

Chunguza maswali kwa upana zaidi ya usahihi wa jibu. Je, maelekezo yanaeleweka? Je, kiwango cha ugumu kinaendana na somo? Je, swali linapima lengo lililotajwa badala ya taarifa ndogo isiyo muhimu? Kwa kazi zilizo wazi, rubriki inapaswa kueleza vigezo vya ubora kwa lugha inayoweza kutumiwa na mwalimu na kueleweka na mwanafunzi.

Pia hakikisha mrejesho una kusudi. Mrejesho wa kiotomatiki unaweza kusaidia mwanafunzi kujua hatua inayofuata, lakini usiutegemee kwa kazi inayohitaji uamuzi wa kitaaluma. Weka wazi ni tathmini zipi zinawekewa alama, ni zipi ni za mazoezi, na ni nani anayesimamia marekebisho ya alama inapobidi.

Ukaguzi wa video, faili na upatikanaji

Upatikanaji si kipengele cha kuongeza mwisho; ni sehemu ya ubora wa kozi. Jaribu video bila sauti, jaribu kusoma maudhui kwenye skrini ndogo, na hakikisha faili zina majina yanayoeleweka. Kwa video muhimu, manukuu au nakala ya maandishi yanaweza kuwasaidia wanafunzi wanaohitaji kusoma badala ya kusikiliza, wanaotumia mazingira yenye kelele, au wanaorudia hoja mahususi.

Wakati wa ukaguzi, tumia vigezo vinavyoeleweka vya upatikanaji, kama vile mwongozo wa haraka wa WCAG 2.2 wa W3C, kwa kuzingatia muktadha wa jukwaa lenu. Kwa mfano, pitia maandishi mbadala ya picha zenye maana, vichwa vya habari vilivyopangwa, utofauti wa rangi, na uwezo wa kutumia vipengele muhimu bila kutegemea kipanya pekee.

Fanya pia ukaguzi wa kiufundi wa msingi: viungo havijaisha muda, nyaraka zinafunguka, video ina sauti inayosikika, na maelekezo hayategemei faili au programu ambayo wanafunzi hawajaelekezwa kuipata. Rekodi hitilafu kwa njia inayoweza kufuatiliwa, badala ya kuandika tu “rekebisha video.”

Haki, faragha na ruhusa: zuia tatizo kabla ya kuchapisha

Kabla ya kuchapisha, tengeneza orodha ya nyenzo zote za nje: picha, video, vipande vya sauti, PDF, ramani, mifano ya kazi za wanafunzi, viungo na programu za wahusika wengine. Kwa kila nyenzo, andika chanzo, aina ya ruhusa au leseni, na masharti ya utoaji wa sifa yanapohitajika. Ikiwa nyenzo imetolewa chini ya leseni ya Creative Commons, soma maelezo ya leseni za Creative Commons ili kuthibitisha masharti yanayohusika.

Kwa faragha, usichapishe taarifa za utambulisho wa mwanafunzi, picha, sauti, kazi au rekodi za darasa bila mchakato wa shule wa kuthibitisha ruhusa inayofaa. Usimamizi wa shule unapaswa kuamua ni data gani inahitajika kweli ndani ya kozi, nani anaifikia, na ni lini inaondolewa au kubadilishwa. Masuala haya yanahitaji kuendana na sera za taasisi na mahitaji ya eneo husika; scorecard haichukui nafasi ya ushauri wa kisheria au sera rasmi.

Mtiririko wa kuidhinisha unaoweza kufuatiliwa

1. Mwalimu awasilishe toleo: aambatishe maelezo ya kozi, matokeo, tathmini kuu na orodha ya nyenzo za nje.
2. Mkaguzi afanye uchunguzi wa kwanza: atumie scorecard na atenganishe kasoro za lazima kurekebisha na maboresho ya hiari.
3. Mwalimu afanye marekebisho: kila marekebisho yawekwe kwa hali, mwenye jukumu na tarehe ya kukamilisha.
4. Fanya uhakiki wa mwisho: fungua kozi kwa mtazamo wa mwanafunzi na thibitisha kwamba marekebisho muhimu yamekamilika.
5. Toa uamuzi unaorekodiwa: chapisha, chapisha kwa masharti yaliyotajwa, au rudisha kwa marekebisho. Rekodi toleo, tarehe, jina la aliyeidhinisha na tarehe ya mapitio yajayo.

Mtiririko huu haukusudii kumvua mwalimu mamlaka. Unalinda muda wa walimu kwa kufanya matarajio yawe wazi, na unasaidia shule kuwa na kumbukumbu ya sababu ya uamuzi wa kuchapisha.

Kiolezo: course publication scorecard

Tumia alama ya 0 = haipo au haijathibitishwa, 1 = ipo lakini inahitaji marekebisho, na 2 = imekidhi kigezo. Weka vigezo vya shule yenu vya kiwango cha chini; kwa mfano, kipengele chochote cha haki/faragha chenye alama 0 kinaweza kuzuia uchapishaji hadi kirekebishwe.

Fanya ubora uwe sehemu ya mfumo, si juhudi ya dharura

Scorecard moja haiwezi kuchukua nafasi ya utaalamu wa mwalimu, uongozi wa kitaaluma au uamuzi wa shule. Hata hivyo, inaweza kuifanya kazi hiyo ionekane, igawanywe kwa haki na ifuatiliwe. Anza na kozi chache, kusanya aina za makosa yanayojirudia, kisha boresha vigezo na maelekezo ya waandishi.

Kwa shule zinazohitaji kuratibu uandishi, marekebisho na uchapishaji wa maudhui kwa utaratibu, SubSchool kwa shule za mtandaoni inaweza kusaidia kupunguza kazi zinazojirudia huku mwalimu akibaki na uandishi na uamuzi wa mwisho wa kielimu.