Jinsi ya kutumia jaribio la awali kupanga kozi inayolingana na mahitaji ya wanafunzi

Kozi nyingi huanza kwa ratiba iliyopangwa mapema: somo la kwanza, mada ya kwanza na kazi ya kwanza. Tatizo ni kwamba ratiba hiyo mara nyingi hutegemea dhana kwamba wanafunzi wote wanaanzia sehemu moja. Katika darasa moja unaweza kuwa na mwanafunzi anayekumbuka misingi lakini anashindwa kuitumia, mwingine anayefuata hatua bila kueleza sababu, na mwingine ambaye tayari yuko tayari kwa changamoto inayofuata.

Jaribio la awali si mtihani wa kupanga cheo wala hukumu ya uwezo wa mwanafunzi. Ni kifaa cha kufanya maamuzi kabla ya kozi kuanza: kukusanya ushahidi, kuutafsiri, halafu kubadilisha mpangilio wa ufundishaji. Mapitio ya ushahidi kuhusu formative assessment yanaeleza tathmini ya malezi kama mchakato wa kukusanya, kutafsiri na kutumia ushahidi wa ujifunzaji ili kusaidia maamuzi ya ufundishaji.

Muktadha wa kidijitali unaweza kurahisisha zoezi hili, lakini si sharti lake. Taarifa ya Taasisi ya Elimu Tanzania kuhusu maabara za kompyuta inaonyesha muktadha wa matumizi yanayokua ya TEHAMA katika mazingira ya elimu. Maabara au simu zinaweza kusaidia kutoa maswali, kukusanya majibu na kuona mifumo ya makosa kwa haraka. Hata hivyo, karatasi, mazungumzo na uangalizi wa kazi vinaweza kutimiza kusudi lilelile. Teknolojia iwe njia ya kurahisisha maamuzi, si lengo la tathmini yenyewe.

Kwa nini kozi isianze kwa kudhani wanafunzi wote wako kiwango kimoja

Alama ya jumla pekee haielezi kila kitu. Wanafunzi wawili wanaweza kupata alama 6 kati ya 10 kwa sababu tofauti kabisa. Mmoja anaweza kukosa msamiati wa swali; mwingine anaweza kuelewa msamiati lakini akachanganya hatua ya utatuzi. Ukianza mada mpya bila kutofautisha sababu hizo, unaweza kurudia kitu ambacho baadhi tayari wanajua au kusonga mbele wakati wengine hawana msingi wa kufuatilia.

Kwa hiyo, swali kuu la jaribio la awali si “Nani amefaulu?” Bali ni: “Ni uamuzi gani wa ufundishaji ninaoweza kufanya kwa ushahidi huu?” Mwongozo wa EEF kuhusu diagnostic assessment unaelekeza umuhimu wa kutambua mapengo ya uelewa na dhana potofu ili kuchagua hatua inayofuata ya kufundisha.

Jaribio zuri la awali halikusudii kugawa wanafunzi katika makundi ya kudumu. Linatengeneza picha ya muda ya mahali walipo kuhusiana na malengo ya kozi. Mwanafunzi anaweza kuhitaji kujenga msingi katika mada moja, lakini akawa tayari kwa changamoto katika mada nyingine. Hivyo, tumia matokeo kupanga kazi inayofuata, si kuweka lebo ya uwezo wa kudumu.

Matokeo gani ya kukusanya kabla ya kuanza kozi

Panga jaribio lako ili likusanye aina tatu za ushahidi. Hii hukuzuia kutegemea alama ya jumla ambayo haionyeshi chanzo cha tatizo.

• Maarifa ya msingi: Je, mwanafunzi anakumbuka istilahi, kanuni, dhana, miundo au msamiati ambao kozi itautumia?
• Ujuzi wa kutumia: Je, mwanafunzi anaweza kutumia maarifa hayo kutatua tatizo, kuandika jibu, kusoma kifungu, kutengeneza hoja au kufuata utaratibu?
• Njia ya kufikiri na aina ya kosa: Je, jibu linaonyesha kubahatisha, hatua iliyokosewa, dhana potofu, kutosoma maelekezo au kutokuwa na uhakika?
• Utayari wa kujifunza: Kwa swali moja au mawili mafupi, mwanafunzi anaweza kutaja eneo analoliona gumu na lengo lake la kozi. Hii si kipimo cha uwezo; ni taarifa ya kusaidia mazungumzo ya kufundisha.

Usikusanye data ambayo hutaifanyia kazi. Ikiwa hutabadilisha kikundi, maelezo ya somo au kazi ya nyumbani kutokana na jibu fulani, jiulize kama swali hilo linastahili kuwepo. Pia, kusanya taarifa binafsi kwa kiwango cha chini kinachohitajika. Jina au namba ya mwanafunzi inaweza kutosha kwa ufuatiliaji wa darasani; epuka kukusanya maelezo yasiyo ya lazima.

Jinsi ya kutengeneza jaribio fupi lenye majibu yanayotumika

Kwa kozi nyingi, unaweza kuanza na jaribio la dakika 15 hadi 25 lenye vipengele 8 hadi 12. Hiki ni kiolezo cha kiutendaji, si kiwango cha lazima. Rekebisha muda, lugha na idadi ya maswali kwa umri wa wanafunzi, somo, mazingira na mahitaji ya darasa lako.

1. Andika moduli ya kwanza kabla ya kuandika maswali. Taja maarifa na ujuzi wa lazima ili mwanafunzi aweze kuanza moduli hiyo kwa maana.
2. Chagua vipengele vichache vya lazima. Usijaribu kupima kozi nzima. Chagua misingi mitatu hadi mitano inayounganisha mada nyingi zijazo.
3. Andika angalau swali moja la kutumia ujuzi. Swali la kukumbuka linaweza kuonyesha mwanafunzi anajua neno; swali la kutumia huonyesha kama anaweza kufanya jambo kwa neno hilo.
4. Ongeza nafasi ya kueleza fikra. Kwa swali la chaguo nyingi, tengeneza majibu yasiyo sahihi yanayowakilisha makosa yanayotokea mara kwa mara. Kwa swali la wazi, omba hatua moja ya maelezo kama “Eleza ulivyoanza” au “Toa sababu ya jibu lako.”
5. Weka kipimo cha uhakika. Baada ya baadhi ya maswali, mwanafunzi anaweza kuchagua “Nina uhakika”, “Sina uhakika” au “Nilibahatisha.” Hii husaidia kutofautisha jibu sahihi la kubahatisha na uelewa thabiti.
6. Pima jaribio mwenyewe. Soma kila swali na uulize: “Jibu hili likitoka, nitaamua nini?” Kama hakuna uamuzi wa kufundisha unaofuata, kata au badili swali.

Kiolezo cha jaribio la awali

Kwa mfano, katika hesabu unaweza kupima uendeshaji wa alama, kuomba mwanafunzi aonyeshe hatua za utatuzi, na kuweka jibu la chaguo linaloonyesha kuchanganya kanuni. Katika lugha, unaweza kupima msamiati wa msingi, ufahamu wa kifungu kifupi, na uwezo wa kuandika sentensi yenye hoja. Katika sayansi, unaweza kuomba utabiri, sababu na uchambuzi wa jawabu lisilo sahihi. Muundo hubaki uleule; maudhui hubadilika kwa somo.

Kutafsiri matokeo: usigawanye kwa alama pekee

Baada ya kukusanya majibu, tengeneza jedwali rahisi. Tumia safu kwa kila ujuzi wa lazima na mistari kwa wanafunzi. Kisha weka alama za aina ya ushahidi, kwa mfano: M = msingi haupo, U = matumizi yanahitaji mazoezi, D = dhana potofu, T = tayari kuendelea. Hii inakuonyesha mifumo ambayo asilimia ya jumla inaweza kuficha.

Ramani ya maamuzi: alama au aina ya kosa hadi hatua inayofuata

Makundi haya si lebo za kudumu. Yatumie kwa kazi au somo moja, kisha yapitie tena. Mwanafunzi anaweza kuwa katika kundi la “tayari kupanua” kwa mada moja na “msingi wa kujenga” kwa mada nyingine. Eleza makundi kwa lugha ya kazi inayofuata, si lugha ya uwezo wa kudumu.

Kugeuza mapengo kuwa mpangilio wa moduli na masomo

Anza kwa kuhesabu makosa yanayojirudia. Ikiwa wengi wanakosa kipengele kimoja cha lazima, kiweke mapema katika somo la darasa zima. Ikiwa kosa linaonekana kwa wanafunzi wachache, tengeneza kituo cha kazi, kikundi kidogo au kazi ya nyumbani iliyoelekezwa. Ikiwa baadhi tayari wameonyesha umahiri wa msingi, wape kazi ya kupanua badala ya kuwafanya wasubiri bila kazi yenye maana.

Mpangilio wa kozi unaweza kuwa wa matawi madogo badala ya mstari mmoja wa kila mwanafunzi kufanya jambo lilelile. Kwa mfano, Moduli ya 0 hujenga lugha na misingi; Moduli ya 1 hufundisha utaratibu wa msingi; Moduli ya 2 hutumia ujuzi katika muktadha; na Moduli ya 3 huongeza uchambuzi au uundaji. Jaribio la awali linaamua ni nani anaanza wapi, huku malengo ya kozi yakibaki wazi kwa wote.

Weka rekodi ya uamuzi wako kwa sentensi fupi. Kwa mfano: “Wanafunzi 12 walichanganya hatua ya pili, hivyo somo la kwanza litaanza na mfano wa pamoja.” Au: “Wanafunzi 5 wana msingi thabiti, hivyo watapokea kazi ya matumizi mapya.” Rekodi hiyo hufanya data iwe mpango wa kufundisha, si faili ya alama.

Jinsi ya kupanga vikundi, kazi za nyumbani na mrejesho

Unda vikundi kwa ujuzi unaofuata, si kwa alama ya jumla. Kikundi cha wanaohitaji kufafanua msamiati kinaweza kuwa tofauti na kikundi cha wanaohitaji kufanya mazoezi ya hatua. Vikundi vinaweza kubadilika baada ya zoezi moja la kuthibitisha, kwa hiyo epuka majina kama “dhaifu” au “bora”. Tumia majina yasiyo na hukumu, kama “Kituo A: msingi”, “Kituo B: matumizi” na “Kituo C: changamoto”.

Kazi ya nyumbani inapaswa kuendana na kosa lililoonekana. Usitoe seti moja ndefu kwa kila mwanafunzi ikiwa lengo ni kuziba pengo maalumu. Mwanafunzi mwenye tatizo la istilahi anahitaji zoezi fupi la kutambua na kutumia maneno. Mwenye tatizo la hatua anahitaji mfano uliowekwa alama na maswali machache yanayofanana. Mwenye uelewa thabiti anaweza kupewa tatizo la kuhamisha ujuzi kwenye muktadha mpya.

Katika SubSchool, unaweza kutumia jenereta ya kazi za nyumbani kutayarisha rasimu za kazi tofauti kwa makundi haya. Mwalimu anapaswa kupitia rasimu hizo, kurekebisha lugha na kiwango cha ugumu, kisha aamue kazi inayofaa kutolewa. Otomatiki inaweza kupunguza kazi zinazojirudia, lakini uamuzi wa kielimu unabaki kwa mwalimu.

Rudisha matokeo kwa lugha inayoweza kutendeka. Unaweza kusema: “Unaweza kuanza kutatua, lakini hatua ya kubadili taarifa kuwa kanuni inahitaji mazoezi”; “Umetambua wazo kuu, sasa eleza ushahidi wako”; au “Uko tayari kutumia ujuzi huu kwenye tatizo jipya.” Mrejesho wa aina hii unaonyesha hatua inayofuata badala ya kutaja alama peke yake.

Ratiba ya kukagua tena bila kuigeuza kozi kuwa mfululizo wa mitihani

Jaribio la awali linahitaji ukaguzi mfupi wa kufuatilia. Baada ya somo au moduli, tumia swali moja hadi matatu ya kutoka darasani, maelezo mafupi ya mwanafunzi, au zoezi moja la kutumia ujuzi. Linganisha majibu na kosa la awali: je, dhana potofu imepungua, bado ipo, au imebadilika?

Mfano wa EEF wa diagnostic assessment darasani unaeleza namna tathmini fupi zinavyoweza kutoa taarifa kuhusu fikra, nguvu na udhaifu wa wanafunzi. Tumia taarifa hiyo kwa tahadhari: tafuta mifumo iliyo wazi, ithibitishe kwa swali au mazungumzo mafupi, halafu chagua hatua moja inayofuata.

Weka mzunguko rahisi: kusanya ushahidi, chagua hatua moja, fundisha, angalia tena, halafu rekebisha. Usibadilishe kila somo kwa data ndogo isiyo thabiti. Lengo si kutengeneza darasa linalopimwa kila wakati. Lengo ni kufanya kila kipimo kifupi kiwe na sababu na kitendo kinachofuata.

Hatua ya kuanza wiki hii: chagua moduli ya kwanza ya kozi yako, andika ujuzi wake wa lazima watatu, kisha tengeneza maswali sita: mawili ya maarifa ya msingi, mawili ya matumizi, moja la kubaini dhana potofu na moja la tafakari. Kabla hujawapa wanafunzi, andika uamuzi unaoweza kufanywa kwa kila jibu. Hapo ndipo jaribio la awali linapoanza kuwa ramani ya kozi.